Pahabol na Akda, para sa Buwan ng Wika

 

1) May mga portuna at pagkakataong tigil-pansamantala ang trabaho: sa dahilang wala pang proyekto, o di kaya ay natapos mo na ang mga pinagagawa sa ‘yo. Magkaganun man, sasahod ka pa rin sa isang araw ng halagang may tatlo o apat na tambilang, kahit na nakapirmi’t nakatunganga ka lamang sa inyong silid-tanggapan. 

Mapapanghal ka nga lang at manghihinawa sa maghapong katititig sa kumikislap na panturo at puntero ng kompyuter mo. 

 

2) Biglang mapagtatanto ng mambabasa nito ang katotohanang hindi n’ya maiisipan ng katumbas sa Ingles ang ilan sa mga salitang Tagalog na ginamit ko sa pangungusap sa itaas. Kahit naman ako, hindi. Nguni’t naipagtanong ko sa mga nakakaalam.

 

3) Hindi pa nga pala patay ang wikang Tagalog, naghihingalo pa lang.

 

4) Pansinin mo: Wala ni isa man sa mga nakakausap mong Tagalog ang nakipag-usap sa ‘yo ng tuloy-tuloy na Tagalog. Gayundin, wala ni isa man sa nakakausap mong hindi-Tagalog ang nakipag-usap sa ‘yo ng purong Tagalog.

 

Ang nangyayari, binibigkas lamang natin ng ‘pa-Tagalog’ ang mga salitang Ingles para ito maging Tagalog. Isa sa mga magigiting na pasimuno ng pamamaraang ito ay ang mga journalists sa telebisyon, dyaryo at radyo. Halimbawa ng mga salitang Ingles na binibigkas/binabaybay nang pa-Tagalog: Holdap, Amok, Rambol, Trak.

 

Minsan, dahil mahirap naman talagang isipan ng katumbas sa Tagalog, ang ginagawa ay harap-harapang “ina-angkin” [read: hinihiram nang buo] ang mga salitang Ingles upang maidagdag sa bokabularyo at para magamit sa mga pangungusap na Tagalog. Halimbawa ng mga salitang hinihiram nang buo: Stop-over, Rally, Suicide.

 

 5) Gaya ng sinabi ng isang propesor ko noong kolehiyo, ang salita ay para ring ‘matirang-buhay’ na hayop tulad ng mga ilahas sa gubat. Kumbaga, may “survival of the fittest.” Bagama’t may MGA singkahulugan ang mga salita, iilan lamang sa mga mga magkaka-singkahulugan na ‘yon ang magtatagal at mananaig… 

 

Ang magtatakda ng ‘pagka-salba’ ay kung gaano kadalas magamit ang isang salita, at kung gaano karami ang mga gumagamit ng parehong salita sa isang lokalidad.

 

Sa antas na pangmalawakan, ang mga diyalekto ay may kani-kaniya ring pinagdaraanang laban kontra sa banta ng pagkawala, pagkalipol, at pagkalimot.

 

6) Ang Tagalog ay Filipino nguni’t ang Filipino ay hindi Tagalog.

 

Subali’t ang Bisaya, Ilokano, Ilonggo, Bikolano, Chavacano, Waray, atbp. ay Filipino. Alin nga ba sa mga ito ang wikang dapat nating ginugunita?

 

Alin nga ba ang mas dapat nating ginagamit?

Sa pagtukoy sa mga taong taga-Pilipinas, Pilipino o Filipino? E sa salitang pambansa ng mga taga-Pilipinas, Pilipino o Filipino o Tagalog?

 

7) Kung isa ka sa mga naniniwalang Bisaya ang dapat na naging [o maging] pambansang salita at hindi ang Tagalog, sige lang, manindigan ka. Pero hindi dapat pataasan ng ihi, paramihan ng bilang, o labanan ng lahi ang mangyari; kundi ang kolektibo nating pagrespeto at paggalang sa ating kasaysayan.

 

Wala itong pinag-iba sa ating paggalang sa mga nakatatanda, at ang kasaysayan ay matanda sa atin nang hindi hamak.

 

Kailangan nating i-respeto kung anuman ang mga naganap noon, na naging dahilan kung bakit meron tayo ngayong isinusumpa at ipinagpapasalamat; itina-tatwa at ikinagagalak.

Talipandas, tama na ang dakdak.

Ating pagnilayan ang nanlalamig na hilagyo ng Ating Pambansang Wika sa kaniyang kabuwanan.

Mabuhay ang ating sariling wika.

 

- F. OBSN/ Talipandas

Anekdota ng Isang Abugadong Mangyan

 

Isang inspiring story na gusto kong ibahagi sa lahat. Sana’y mag-stir ng aspirations.

__________________________________________________________

Atty. Evangelista

Si ATTY. RENATO ZOSIMO EVANGELISTA, ang kauna-unahang abugadong Mangyan.

 

Nagtapos ng Master of Laws - Major in International Law and Human Rights sa United Kingdom, ng may pagkilala sa kanyang report na may pamagat na “Trade Related Aspects of Intellectual Property Rights and the Indigenous Peoples’ Rights.”

 

Sa kasalukuyan, s’ya ay Corporate Secretary ng Mangyan Heritage Center at managing partner ng Crisologo, Evangelista and Associates.

 

Narito pa ang isang article tungkol kay Atty. Evangelista:

 

___________________________________________________________

Mangyan and proud of it

by Alecks P. Pabico | July 26, 2007

 
His name may not ring a bell to most Filipinos, but to the Mangyan Renato Zosimo Evangelista is a great man — and one they are proud of. Only 34, Evangelista is the first Mangyan to become a lawyer, and he says he will use his knowledge to help his people.

 

The Mangyan are among the many indigenous peoples in the country, and number almost 400,000. They live in the mountains of Mindoro, where they grow vegetables and weave baskets and bags for their livelihood. Inveterate betel-nut chewers, many Mangyan have blackened teeth as a result; even to this day, many of them prefer to go around in g-strings (including the women).

 

Their history is 3,000 years old, but like other indigenous peoples, the Mangyan have been victims of discrimination, among other things. This was why Evangelista decided to study hard, even if this meant walking for hours down the mountain just to get to school. And when time came for law school and finances were running low, Evangelista looked for sponsors, whom he invited to “be a part of history” by helping a Mangyan earn a law degree.

 

READ MORE about his remarkable story that is part of i-Report’s Alien Nation series at pcij.org.

Para sa iyo, bagong Maggugubat

 

MAPAGPALAYANG PAGBATI AT PAGKILALA SA ATING MGA BAGONG MAGGUGUBAT!

  

Sa mga nagawang mapagtagumpayan ang hamon ng Board Exam – Congratulations sa inyong Lahat. Ganap na kayong mga Propesyunal na Maggugubat.

 

Samahan n’yo naman akong harapin ang panibagong hamon: ang kakulangan ng pagkakataong makapagtrabaho nang naaayon sa idinidikta ng ating napiling Larangan. Sing-ilap ng buhay-ilang ang trabahong angkop para sa atin sa panahon ngayon; subali’t tayo’y sapat ang karanasan para sa pagsubok na katulad ng ganitong paghahanap.

 

(Excuse muna sa topic na ‘to ang mga mag-e-MS o mag-aaral ng Law. Trabaho na kaagad ang ating pag-usapan.)

 

‘Wag nawa nating biguin ang kolehiyong nagkanlong sa atin, naghulma, at nagbigay ng eksklusibong kaalaman na matatawag nating “atin.”

 

Ngayon, hindi na lang pambihirang kaalaman ang iyong bitbit; may titulo ka na ring inaangkin. Hindi dapat d’yan magtatapos ang lahat… Pero bago pag-usapan ‘yang pagtatapos na ‘yan, dapat kang magsimula. Ang mga kaalamang pag-aari mo ay dapat mailagak sa “tamang” mga gawain at layunin. Higit sa lahat, ang mga natutunan mo sa apat na taon (o higit pa) ay nararapat na magamit. Dapat magamit.

 

‘Wag mong sasayangin ang mga kasanayang natutunan mo sa paggawa ng IBANG mga bagay — mga bagay na hindi deserving sa iyong exceptional na pagpapaka-hirap at colossal na pagpapaka-pawis. ‘Wag mong hayaan na mauwi lang sa kangkungan ang malaki mong panalo sa pinaka-madugo mong laban. Tandaan mo: nasa sa iyo na, hawak-hawak mo na ang pinaka-aasam-asam mong Lisensya– isang bagay na para sa iba ay mananatili na lamang pangarap.

 

BAKIT KA NGA PALA NAGPAKA-HIRAP PANG KUMUHA NG LISENSYA KUNG HINDI MO RIN LANG PALA BINABALAK NA GAMITIN S’YA NANG TAMA?

 

Natatangi ang maging isang Maggugubat. Sapagka’t kabilang ang propesyong ito sa mga kursong  hindi kilala. “Ano ka nga ba talaga?” Marami at maraming magtatanong sa ‘yo kung ano nga ba ang iyong ginagawa. At oo, mababaw ang mga denotasyon at konotasyong ating natatanggap. Pero ikaw, na isang Maggugubat, alam mo na ang Paggugubat ay hindi lang tungkol sa halaman, puno, gubat, o bundok lang. Mahaba ang nakahandang paliwanag natin para d’yan. Nguni’t nakakatuwa’t nakakalungkot, na ang tanging makakaintindi lang ng ating nakahandang paliwanag, ay ang mga katulad mo ring Maggugubat at propesyunal.

 

Nawa’y hindi tayo lumihis ng landas sa kung paanong tayo’y hinugis para maging; at kung bakit tayo’y hinulma para saan. Pero napatunayan kong sadyang may kadiliman ang landas patungo sa ating kapalaran.

 

Kung isa kang baguhan sa propesyon at hindi ka pa handang makipagsapalaran, maaari kang lumakad MUNA sa ibang landas kung saan mukhang mas maliwanag at mas madaling makipagsabayan. Adjustment phase. Sapagka’t ang daan na nakalaan para sa ‘yo ay hindi pa naaayos. Kung takot ka pang maglakad nang mag-isa upang galugarin ang sarili mong tadhana, makat’wiran sigurong makiraan muna sa daanan na pinanday ng iba.

 

Muna.

 

Alalahanin mong ang daanang iiwan mo pansamantala ay tanging sa iyo lang din naka-reserba. Kahit malimutan mo s’ya, makasisiguro kang may mababalikan ka, anumang oras na maalala mo s’ya bigla. At sa pagbabalik mo, asahan mong hindi pa rin s’ya sementado, ikaw pa rin ang mag-aayos ng dadaanan mo. Propesyunal ka na, ‘di ba? Hindi ka na bata na dedede na lang ng gatas na timplado na.

 

Isang sentenaryo na ang nakakaraan mula nang maitatag ang ating Kolehiyo (1909-2009), pero ang mga lugar na atin pa lamang pupuntahan – mga lugar na nag-aabang para sa atin – ay mayroon pa ring kasukalan.

 

Mas masarap ngang maglakad sa mga lugar na mas maliwanag – kung saan marami ang dumadaan, kung saan marami kang makakasabay sa paglalakad. Subali’t ‘wag nating hayaan na tayo’y mabulag sa ibinibigay nilang liwanag. May sarili kang daan na naghihintay –- naghihintay ng isang katulad mong may-kakayahang makapagpa-ilaw at maaaring makapagdulot ng makasaysayang liwanag; lalo dun sa mga lugar at mga bahaging hindi pa lubos na nagagalugad. Marami pang kasulok-sulukan ang higit na nangangailangan ng paghalughog at pagkatuklas.

 

Hindi totoong walang kinabukasan sa iyong napiling propesyon: ang mga natatangi lamang na hindi nakakaintindi nito ay ang mga hindi nagmula sa unibersidad at mga nanggaling sa paaralang nagtuturo kung paano mag-isip ng pabaligtad at mamuhay nang paatras. Mapapatawad natin ang kakitiran ng kanilang kaisipan.

 

Maaari tayong mawalay sa kanlungan ng ating napiling Disiplina – pansamantala. Pwedeng buwan, taon, o mahigit pa. Marahil ang isang dekada ng pagkakawalay ay maituturing pa ring pansamantala; hangga’t nasa plano mong ikaw ay babalik pa. Dahil ang tuluyang pagtalikod sa sariling pagkakahulma bilang isang Maggugubat ay isang paglimot sa sariling pinagmulan — at ‘yon, sa tingin ko, ang hindi kapata-patawad.

TALIPANDAS Love Quotes

Hindi natin kelangang maranasan ang lahat ng bagay para lang mabigyan tayo ng pagkakataong magsalita tungkol sa marami pang bagay, kahit pa ’yung mga hindi natin kabisado. Para sa akin, kulang ang isang habambuhay para matutunan natin ang lahat ng dapat matutunan.

 

Kaya nga minsan, nagsasalita tayo tungkol sa isang bagay kahit kulang ang alam natin. Kadalasan nga, wala tayong alam. Mas madalas naman, mali ‘yung mga nasasabi natin. Masarap ding magsulat tungkol sa mga bagay-bagay na mahirap maintindihan, kagaya na lang ng pag-ibig.  Just for the heck of it.

A

1. Puso ang hayaan mong magkontrol ng buhay mo, lalo’t pagdating sa mga bagay na gusto mo. Pagdating sa mga bagay na ‘di ka sigurado, puso ang pairalin mo. Kung magmamahal ka, puso pa rin ang sundin mo.

Kailan mo gagamitin ang utak? Bago ka pa ipahamak ng puso.

 

2. Hindi dahil nasa itaas ang utak at nasa mas mababa ang puso ay utak na ang masusunod at laging tama. Madalas kung sino pa ‘yung mga nasa itaas, sila pa ‘yung pahamak.

 

3. Kaya nasa itaas ang utak ay para may makakita ng mga bagay na hindi nakikita ng puso sa ibaba.

 

4. Kung bakit nasa itaas ang utak ay para magsilbing watchtower at magbantay sa pusong nasa ibaba.

 

5. Ano ang pagkakaiba ng utak at puso? Ang puso, magmamahal kahit may banta ng sakit. Ang utak naman, hangga’t maaari  iiwas ‘yan sa sakit. Magtataka ka ngayon kung bakit ang isang tao ay pilit pa ring magmamahal kahit nasasaktan na.

Dahil ang tao, meron ngang utak na nakakapag-isip, may puso namang inboluntaryong pumipintig.

B

Hindi laging tama ang kasabihang, “Huwag mong bibitawan kung ayaw mong makitang hawak ng iba.”

 

6. Kahit ‘di mo kayang makitang hawak ng iba ang isang bagay, kelangan mong bumitaw lalo’t kapag kailangan na. May tamang oras at panahon para tapusin ang isang bagay na dapat ay nagwawakas na.

 

7. Hostage ang tawag sa taong hindi mo na gusto pero pilit mo pa ring kinakasama;  ‘di mo magawang mabitawan dahil ayaw mo lang makitang hawak ng iba.

 

8. Sa isang pagsasamang dapat ay nagwawakas na, dapat alamin mo kung bakit hindi mo s’ya magawang bitawan: “‘Di mo ba s’ya kayang makitang hawak ng iba?” o “Ayaw mo lang s’yang makitang hawak ng iba?”

C

9. Kaya pinipiling umibig ng tao ay dahil gusto n’yang magmahal at gusto n’ya ang pakiramdam ng nagmamahal. Hindi na mahalaga kung ‘di man s’ya gusto ng minamahal n’ya. Nagmamahal ang tao dahil gusto n’ya ang ginagawa n’ya.

 

10. Bakit kapag maganda ang titser, ganadong pumasok sa klase ang mga bulakbol?

 

11. Hindi mo na kelangang malaman pa kung ‘pag-ibig na ba‘ o ‘paghanga lang pala‘ ang iyong nararamdaman. Ang mahalaga ay natutulungan ka ng inaakala mong pagmamahal.

 

12. Hindi masamang maniwala sa maling akala, o  magtiwala sa tamang hinala. Nangyayari lang ang mga kamalasan kapag nagsimula ka nang maniwala na totoo ang mga akala at hinala mo.

 

13. Umiibig tayo dahil tayo’y tao at ang tao’y likas na nakakaramdam. At kung bakit tayo’y pilit umiibig ay dahil gusto natin ang pakiramdam.

 D

Hindi ako naniniwala sa kasabihang “Huwag mong hahawakan kung alam mong bibitawan mo lang.”

 

14. May mga bagay na hindi na natin gustong malaman pa kung ano ang mga posibleng kahantungan. Dahil sa unang pagkakataon pa lang na atin s’yang maranasan, gusto na agad natin s’yang magtagal.

 

15. Ang isang tao ay maligaya dahil mayroon s’yang dahilan para maging maligaya. Ang mahalaga ay may sagot sa tanong kung bakit s’ya napapangiti nang mag-isa.

 

16. Sa subject na Love, ang pagtatapos at pagwawakas ay hindi mga possibilities o theories; sila ay application o practice.

 

17. Lahat ng naghihiwalay sa huli ay hindi inisip [sa unang sila'y magkita] na maghihiwalay din lang pala sila sa huli.

 

18. Hindi laging tama ang kasabihang “huwag mong hahawakan kung alam mong bibitawan mo lang” dahil may mga bagay na sadyang mahirap hulaan kung ano ang kahahantungan.

 

19. Hindi basta tatawa ang tao kung ang tunay na dahilan ay mangyayari pa lang.

 

20. Kapag sinubukan mong hulaan kung “hanggang kailan magtatagal” ang isang bagay na nagbubukas pa lang, pina-plano mo na agad kung paano s’ya maisasara.

 

20. Kahit pa mabusisi mong pagplanuhan ang mga bagay-bagay, wala ka pa ring kasiguruhan lalo kung habambuhay na ang haba ng panahon na pinag-uusapan.

 

21. Hindi naman mali ang kasabihang ‘Huwag mong hawakan kung alam mong bibitawan mo lang.’ Sa katunayan, angkop at nababagay ang paalalang ito sa mga hindi seryoso, sa mga taong “naglalaro lang.”

E

22. Hindi totoong  may mga biktima ng pagkahulog sa pag-ibig. Kung bakit ka umiibig ay dahil hinayaan mo ang sarili mong mahulog sa bangin ng pag-ibig.

 

23. Hindi ka mapapapunta sa isang sitwasyon kung hindi mismong ikaw ang papasok. Kung ayaw mo namang aminin na ikaw ang mismong pumasok, pwede rin namang may iba lang na nagtulak sa iyo papasok sa loob.

 

24. Hindi totoong may nabubulag sa pag-ibig. Sa totoo lang, ‘yung mga umiibig sa ‘panget’, tanggap naman nila sa sarili nila na ’panget’ ang kanilang napili.

 

25. Maaari ngang may aksidente pagdating sa pag-ibig.

Bakit kapag binato mo sa mata ang isang tao, anlaki ng tsansang tumama nung bato sa mata? Eh sa mata na nga n’ya tatama, hindi pa n’ya nakita?

 F

26. Ang pag-ibig ay isang bangin. Bawa’t tao ay may kanya-kanyang kahuhulugang bangin; bawa’t bangin, magkakaiba ang lalim. ’Yung ibang tao, walang katapusan na mahuhulog sa bangin ng pag-ibig.

 

27. Alam mo ba ang pakiramdam ng nahuhulog ng walang katapusan? Ganun daw ‘pag umiibig. Ang nakakatakot lang, hindi natin alam kung kelan, o kung mararating pa ba natin ang pinaka-kailaliman.

 

28. Mahuhulog tayo sa kanya-kanya nating bangin. Hindi natin alam kung hanggang kelan, at kung gaano kalalim ang ating huhulugan. Dapat mong malaman na mas masakit ang bagsak kapag sa mas malalim na bangin ka malalaglag. 

 

29. Kapag ma-swerte ka, ‘yung bangin na kala-laglagan mo ay may naghihintay sa ibaba — may matiyagang nag-aabang para lang saluhin ka. Minsan kapag talagang mas ma-swerte ka, hindi lang isa ang nagbabantay sa ibaba; mamimili ka pa ng sasalo sa ‘yo.

 

30. Kapag narating mo na ang ilalim ng bangin, ibig sabihin, tapos ka nang umibig. Maaaring masaktan ka sa pagkakalaglag, maaari ding hindi; depende sa lalim ng iyong nilakbay at tayming ng iyong pagbagsak.

 G

Ito naman ang aking paniniwala sa kahalagahan ng dalawang kamay sa paghawak:

31. Hindi porke dalawa ang kamay ng tao ay kaya na nitong humawak ng dalawa o higit pa. Minsan, kahit ang isang bagay ay nag-iisa lang, kailangan mong gamitan ng dalawang kamay dahil masyado s’yang malaki o mabigat para gamitan lang ng isang palad.

 

32. ‘Pag may hawak ka, gamitan mo ng dalawang kamay para protektahan s’ya; kahit pa alam mong kaya mo s’yang pagkasyahin sa isa. Hindi rin mabubuhay ang isang bagay kung masasakal lang s’ya.

 

33. Ang isang bagay kahit gaano pa kaliit kung titingnan, gagamitan mo ng dalawang kamay kung kinakailangan.

 Ang isang pag-ibig ay maihahalintulad sa ibon: Kapag hinigpitan mo ng hawak, masasakal at pwedeng mamatay; kapag naman niluwagan mo ng hawak, pwedeng makaalpas at makawala.

 

34. Dalawa ang kamay natin pero iisa lang ang kaya nating hawakan nang mabuti. Isa lang din ang kaya nating alagaan nang maigi. Kung inaakala mong ang mga bagay na pinagsasabay mo ay nahahawakan mo nang maayos, mali ka. Isa lang ang tunay na hawak-hawak mo; paghipo o paghaplos lang ang ginagawa mo sa iba.

H

Sabi ni BO, ang pag-ibig parang elevator: “‘Wag kang makikipagsiksikan kung wala nang pwesto para sa ‘yo.” Tama.

35. Kung puno na ‘yung elevator at wala nang pwesto para sa ‘yo, pero sa kanya mo gustong sumakay, dapat matutunan mong maghintay. Babalik naman s’ya eh. Bakit ka magtitiyaga sa hagdan kung alam mong hindi ka rin lang magiging masaya sa pag-akyat kasama s’ya?

 

36. ‘Wag kang magmadali. Alam mo, lahat ng umaalis may sariling paraan din ng pag-uwi. At sa kanyang pagbabalik, maaaring libre na s’ya – kagaya ng elevator na ngayo’y solong-solo mo na — at may pwesto na para sa ‘yo. ‘Wag kang magtitiyaga sa hagdan kung hindi mo rin naman talaga gustong maghagdan.

 

37. ‘Wag mong ipagsisiksikan ang sarili mo sa isang lugar na wala nang pwesto para sa ‘yo. ‘Wag ka ring magtitiyaga sa ibang lugar kung saan alam mong hindi ka rin lang magiging masaya. Kung talagang gusto mo ang isang bagay, matututo kang maghintay para sa kanya.

 

38. Kahalintulad ng isang walang-kamatayang elevator, wala namang ibang mapupuntahan ang isang umakyat kundi rin lang sa ibaba; kaya dapat alam mo kung paano at saan maghihintay. Pero kung talagang hindi para sa ‘yo ang elevator na hinihintay mo, hahanap ka ng ibang elevator.

Summary 1:

‘Wag mong ipagsisiksikan ang sarili mo sa elevator kung wala nang pwesto para sa ‘yo. ‘Wag ka ring magtitiyaga sa hagdan kung ‘di ka rin lang magiging masaya sa pag-akyat sa hagdan. Kung talagang gusto mong sa elevator sumakay, matututo kang maghintay sa pagbabalik n’ya. Pero kung talagang hindi para sa ‘yo ang elevator na hinihintay mo, hahanap ka ng ibang elevator.

Summary 2:

‘Yung hagdan kasi kahit saan pwede mong makita; ‘yung elevator, bihirang mahanap; ‘yun namang escalator, hindi laging meron. Dapat pumili ka kung meron ka namang mapagpipilian. Ganundin sa pag-ibig; Hindi ka dapat nagtitiyaga sa pwede na.

I

39. Kung bakit may matatandang-dalaga ay dahil may labis na nahuhumaling sa tadha-tadhana.

 

40. Kaya naman may nagkakamali sa pagpili ng kapareha ay dahil may labis na naniniwala sa astrolohiya. Tama bang ihambing ang tibok ng puso sa mga kilos ng mga planeta?

J

41. ‘Pag talagang ayaw sa ‘yo ng taong type mo, ‘wag ka nang magpumilit. Nasa kanya ang problema at wala sa ‘yo. Malamang aesthetically-blind s’ya; hindi s’ya mahilig sa mga katulad mong maganda/gwapo.

 

42. Kapag ayaw sa ‘yo ng taong type mo, ‘wag kang malungkot. Ang gawin mo, pumunta sa pinakamalapit na botika at bumili ng Eye-Mo. Hindi naman talaga s’ya gwapo o maganda, nabulag ka lang n’ya.

K

43. Hindi porke panget ang isang tao ay hindi na s’ya pwedeng mamili ng maganda o gwapo. Wala naman kasi talagang panget o gwapo. Bawa’t tao ay may kanya-kanyang pamantayan ng pagtingin sa maganda’t gwapo.

 

44. Kahit gaano pa kaganda ang isang tao, kung ‘di mo naman gusto, wala tayong magagawa. ‘Di natin pwedeng pilitin ang isang tao na magustuhan ang isang taong hindi naman n’ya tipo.

 

44.a.  Walang kinalaman ang pagiging panget mo sa pagiging pihikan ng puso mo.

 

44.b.   Hindi kasalanan ng itsura mo kung maarte man ang panlasa mo.

 

45. Ang konsepto ng maganda at panget ay custom-made at naka-pattern sa magkakaibang panlasa ng tao. Kung merong standards tungkol dito ay imbento na lang ng mga nagmarurunong.

 

46. ‘Pag may nagsabi sa ‘yong panget ka, ganito ang isagot mo para maiba:

“Ikaw pa lang ang nakapagsabing panget ako. Ibig sabihin ba nito ay hindi totoo sa akin ang mga kaibigan ko, o ikaw lang ang hindi nagsasabi ng totoo?”

L

47. Hindi ganda o itsura ang batayan para mapansin ka ng ibang tao, kundi ang mismong galing mo sa pagpapansin.

 

48. ‘Wag mong sabihin na walang nagkakagusto sa ‘yo. Hindi mo lang alam, sa napakaraming gabing nagdaan at lumipas sa mundo, marami ka na ring hindi pinatulog.

 

49. Nagkakataon lang talaga na marami sa mga taong may-gusto sa ‘yo ay hindi mo rin gustong magkagusto sa ‘yo. Kaya inaakala mong walang-nagkakagusto sa ‘yo ay dahil ang atensyon mo ay nakakatutok lang sa mga taong gusto mo.

 

50. Minsan, may nagkakagusto sa atin na gusto rin naman natin; pero hindi lang natin mapagbigyan dahil may ibang tao pa tayong gustong unahin sa ating wish list.

M

51. Bakit ka kamo single? Kasi hindi ka nakikita at napapansin ng ibang tao. Kaya walang pumapansin sa ‘yo ay dahil walang nakakapansin sa ‘yo. Magpapansin ka kasi.

 

“If you want to be loved, be lovable.” 
         - Publius Ovidius Naso (43 BC – AD 17)

 

52. Hindi porke nakikita ka ng maraming tao ay “nakikita ka nga” ng mga ito.

 

53. Ang isang dahilan kung bakit hindi ka napapansin ng iba ay dahil mas pinipili mong maging karaniwan at estranghero sa mga mata nila. Minsan hindi natin alam, mas pinipili nating makilala at “mapasama sa bilang” kesa “matawag sa indibidwal nating pangalan.”

Parang ikaw at ako. Hindi kita kilala sa mismong pangalan mo, pero kasama ka sa tinutukoy ko kapag inawit ko na ’yung kantang may lyrics na “Two many billion people…”

 

54. Kung nagpapansin ka pero wala pa ring pumapansin, baka hindi lang benta ‘yung style mo.

 

55. Kung nagpapa-pansin ka pero hindi ka pa rin pinapansin ng pinag-papa-pansinan mo, tigilan mo na. Nangangahulugan lang na hindi s’ya karapat-dapat para sa pakikipaglaban at pagpapakahirap mo.

N

56. Kung gusto mo ang isang tao, ipakita mong gusto mo s’ya. ‘Wag mo lang kalilimutang ipa-intindi sa kanya kung ano ang tunay mong motibo: pangmatagalan ba ‘yan o init lang ng katawan? Dapat malinaw sa inyo ’yan para sa huli wala kayong sisihan.

 

57. Hindi kasalanan ng tao na magpalupig sa tukso. Kaya nga naimbento ang pagkakasala at pagpapatawad. Mas maituturing kong kasalanan ang magpa-abuso at paulit-ulit na magpatalo sa tukso.

 

58. Hindi dahil libre ang paggamit ng “sorry” ay gagamitin mo na s’ya palagi.  Pwede ngang gamitin nang paulit-ulit ang “sorry.” ‘Yun nga lang, ang pasensya ng tao na pinag-gagamitan ng sorry, limitado at nauubos.

 

59. Sa isang relasyon, ang pagkakasala ay parang isang lisensya. Bawa’t isa ay mayroong lisensya para makagawa ng pagkakasala sa kanya-kanyang kapareha.

 

60. Ang paghingi ng “sorry” ay pagre-”renew” ng lisensya para makagawa uli ng panibagong pagkakasala.

 

61. Kapag hindi mo pa nare-renew ang “lisensya” mo para makagawa ng panibagong pagkakasala, at gumawa ka na kaagad ng panibagong kasalanan, pwedeng ma-revoke ang lisensya mo.

 

62. Kung bakit paulit-ulit na nagkakasala ang isang tao ay dahil napagbibigyan s’ya sa mga nauna pa n’yang kasalanan.

O

63. Kaya masaya ang tao ay dahil may mga dahilan s’ya para maging masaya.

 

64. Napakaraming dahilan para ka maging masaya. Bakit kelangan mong isakripisyo at isuko ang napakaraming dahilan na ito para lamang sa iisang tao?

 

65. Kung ang isang taong mahal mo ay maraming dahilan para lumigaya, tanungin mo ang sarili mo: ‘Maaapektuhan kaya ang kabuuang kaligayahan ng taong ito kapag nawala ako?‘

 

66. Kung gusto mong ikaw ang maging pinakamalaking dahilan ng kaligayahan ng isang tao, siguruhin mong masasaktan s’ya nang todo at manghihinayang s’ya nang husto kapag nawala ka sa kanyang mundo.

P

67. Ang tunay na umiibig ay ‘yong nagmamahal ng sarili. Hindi pagmamahal [kundi katangahan] ang hindi pag-iiwan ng bait sa sarili kahit kaunti.

 

68. Hindi sukatan ng pagmamahal ang pagpapalipas ng gutom kapag hindi dumating sa tagpuang restoran ang iyong minamahal. Kung matagal dumating ang ka-date mo, kumain ka na habang may gana ka pa; Para kung hindi man s’ya sumipot, at least solb ka na. Kung late man s’yang dumating pero tapos ka nang kumain, saka mo naman s’ya pagsilbihan at asikasuhin.

 

69. Mahalin mo ang sarili mo nang higit sa pagmamahal mo sa iyong sinisinta. Dapat kang mag-ingat sa pag-aalay ng pagmamahal ‘pagka’t hindi posibilidad na iwanan ka ng minamahal mo; laging merong pag-asa na maghiwalay kayo.

 

70. ‘Wag mong ibibigay ang buong buhay mo para sa isang tao. Para kahit Diyos na ang magsabing “kelangan nang maghiwalay kayo,” may sapat kang lakas para itaguyod ang sarili mo ng solo.

 

71. Hindi sukatan ng pag-ibig ang labis na pagpapakahirap para sa minamahal. Paano kung sa sobra mong pagpapakahirap at pagpapakapagod ay bumigay ang katawan mo? Eh ‘di pahihirapan mo naman ang mahal mo sa pag-aalaga sa ‘yo.

 Q

72. Kalahati lang ng puso mo ang ibigay mo, kalahati lang din ang hingin mo sa kanya. Sapat na ang dalawang kalahati na ‘yun para makabuo ng isang pusong tumitibok at bubuhay sa inyong pareho.

 

73. ‘Wag buong puso ang ibibigay mo. Kasi kapag buo ang ibinigay mo at hindi n’ya maalagaan, baka ikamatay mo pa.

 

74. ‘Wag magpapaka-martyr. Masamang i-sakripisyo ang kalusugan para sa pag-ibig. Gusto mo ba ‘yung nag-aalala nang husto ang mahal mo sa malubhang sinapit ng kalagayan mo?

R

75. Hindi ako naniniwalang kelangan mong ikutin ang buong mundo para makaharap ang taong tinalikuran mo na. Sapagka’t alinman sa inyong dalawa ay pwedeng humarap para maayos kaagad  ang problema.

 

76. Hindi mo kelangang libutin ang buong mundo para makaharap ang taong tinalikuran mo na. Hindi naman ginawa ang apat na direksyon, ang abante’t paatras, at ang papunta’t pabalik para makulangan tayo ng dapat gawin.

S

77. Sa oras na ikaw ay umibig, wala kang pakialam sa mga tanong na bakit. Maaaring hindi ka interesado sa tunay na dahilan, o talagang hindi mo alam ang tunay na dahilan. Kaya siguro sinasabi ng iba na ang pag-ibig ay katangahan dahil hindi na mahalaga pa ang anumang paliwanag.

 

78. Walang maling tao sa mata ng nagmamahal. Kaya kapag sinabi mong ang umibig sa maling tao ay katangahan, ingat ka; Marami kang makakalaban.

 T

79. Maling sabihin na matigas ang ulo ng isang tao. Sapagka’t ang utak ng tao ay pwedeng kontrolin at pwedeng pasunurin nang naaayon sa gusto mo. Higit sa lahat, pwede mo s’yang utusang ‘wag mag-isip.

 

80. Ang puso ng tao ang sadya at likas na matigas, hindi ang ulo o ang utak.  Kahit anong utos mo sa puso, hindi ka n’yan pakikinggan. Kahit anong gawin, hindi natin ‘yan mapipigilan sa pagtibok at pagpintig.

100 TALIPANDAS TIPS in Taking the Board Exam.

Narito na! Yehey! Ang 100 TALIPANDAS Board Exam TIPS. 20 Chapters of (useful) tips you might not want to miss. (Wala nang intro-intro…)

Sana makatulong. Enjoy!

I

1. Dapat big deal sa ‘yo ang pagkuha ng Board Exam. Kung may isang bagay ka na talagang gustong makamit, karirin mo at seryosohin. Applicable din ‘yan sa marami pang bagay, hindi lang sa Board Exam.

 

2. Kung ano ‘yung mismong hiniling mo, ‘yun lang din ang pinaka-posibleng okey na matatanggap mo. ‘Wag kang umasang mas mataas pa dun ang pwede mong makuha. Sa totoong buhay nga (in general), kung ano ‘yung pinangarap natin, mas mababa pa dun ‘yung nakukuha natin.

 

3. Tingnan mo na lang ‘yung mga nangarap maging topnotcher, tamang pasado lang. Paano pa kaya ‘yung mga taong “pasado lang” ang tina-target?

 

4. Ibig sabihin, hindi masama kung paminsan-minsan eh magtataas ka ng standards sa pangangarap.

 

“ A man content to go to heaven alone will never go to heaven. “
                                             - Anicius Manlius Severinus Boethius

 

5. ‘Wag mong paliitin ang tsansa na babagsak ka. Kundi, palakihin mo ang tsansa na papasa ka. Magkaiba ‘yun.

II

6. [Application for Board Exam]

Mas mahirap pa nga, sa tingin ko, ang “mag-aaply para sa exam” kesa sa “mismong pag-e-exam.” Talagang nakakapagod ang mag-ayos ng requirements para sa Exam Application. Hindi tulad sa actual exam, kahit kinakabahan, nakaupo ka lang.

 

7. Talipandas wild theory:

May mga anak si Satanas na empleyado ng PRC. At kadalasan, sa iba’t ibang mga counters ini-a-assign ang mga demonyong ito. Beware, baka sila ang matsambahan mong mag-entertain sa ‘yo.

 

8. Siguruhing kumpleto ang requirements bago pumunta sa registration. Sayang ang oras mo kung mapapauwi ka lang ng wala sa oras. Lalo na kung sobrang haba ng ipinila mo tapos pauuwiin ka lang pala.

 

9. Hindi ko na iisa-isahin kung ano ang mga kakailanganin mong dalhin, sapagka’t ina-announce naman ‘yun. Ang hindi lang ina-announce ng PRC ay kung gaano kalupit ang mga taong mag-a-assist sa registration.

 

10. Kahit kumpleto na ang mga requirements na dala mo, may pag-asa pa ring mapauwi ka ng wala sa oras. Mag-ingat at baka ang matsambahan mong nasa counter ay obsessive-compulsive at sobrang metikuloso.

 

11. Maghanda ng sapat na extrang pera. Siguradong kapag may kulang kang requirements ay tiyak na kekelanganin mo ang serbisyo ng mga illegalista at mga kapitalistang mapagsamantala, na nasa tabi-tabi lang at hindi mahirap hanapin. Mag-ingat sa mga manloloko at mananamantalang katulad nila. 

 

12. Hindi ko na iisa-isahin kung anu-ano pa ang mga dapat mong gawin, dahil ina-announce naman ‘yun ng PRC. Isa pa, magkakaiba ang proseso ng application sa iba’t ibang propesyon.  

 

13. Isa lang ang sigurado ko: naglipana ang mga demonyo sa Exam Application. Kaya ‘wag kang magugulat kung bigla mong makita si Satanas at ang kanyang mga alagad na pakalat-kalat. Minsan nasa counter sila nakaupo, hindi mo pa alam. O ‘di kaya’y nagtitinda ng pekeng notaryo at cedula. O ‘di kaya’y nagma-may-ari ng litratuhan na doble o triple ang halaga ng mga larawan. 

III

14. [Panahon ng pagre-review]

Be WISE (Wonderer, Inquisitor, Skeptic, at Enquirer) in a positive manner. ‘Wag mo nang itanong, may kinalaman ang apat na salitang ‘yan sa pagtatanong.

 

15. Ang ibig sabihin ng nasa number 14, kung hindi ka marunong magtanong, dapat mo nang matutunan ang Art ng Pagtatanong. Papayag ka bang manatiling maging tanong na lamang ang mga katanungan sa isip mo?

 

16. During the review period, ilista mo sa papel ang lahat ng gusto mong itanong. Para walang kawala. Isipin mong mabuti ang lahat ng bagay na gusto mong mahanapan ng kalinawan at kaliwanagan.

 

17. Lahat ng pwedeng pagtanungan, tanungin mo. Key words: lahat ng pwede lang.

 

18. ‘Yun lang mga taong alam mong makakatulong sa’yo ang tanungin mo. Sayang ang oras mo kung pati batang tindero ng sampaguita eh tatanungin mo ng kung anu-ano tungkol sa photosynthetic capability ng phytoplanktons. Iwasan din ang magyabang ng mga alam mo kung kani-kanino. Walang pakialam ang isang basurero kahit pa alam mo kung paano ang tamang pagbigkas ng salitang “DEPOT” at “DESCARTES.”

 

19. Magtanong ka lang. Walang masama kung paminsan-minsan eh tatanggapin mong marami ka pa talagang hindi alam. Kahit kumlawde pa ang pangalan mo. Malay mo dahil sa pagtatanong-tanong mo eh maubos mo ang mga possible questions na pwedeng lumabas sa Board exam.

 

20. Magtanong ka nang magtanong. Pero, pipili ka rin ng taong mapagtatanungan. Kahit ‘yung mga bagay na alam mo na, subukan mo pa ring itanong sa mga kasama mong nagre-review. Just for the heck of it. Malay mo, baka magkaroon pa kayo ng isang intelektwal na usapan. Malay mo rin, mali pala ang alam mo. At least maa-agapan mo agad at maitatama. Kung ang ibang tao naman ay “alam ang tamang sagot pero mali ang alam na paliwanag” may tsansa kang mai-korek sila kung ang alam mo namang sagot ay suportado ng katiwa-tiwalang references.

 

21. Sa mismong araw ng exam, ‘di ka na pwedeng magtanong sa katabi mo. ‘Yun eh kung ayaw mong masuspinde ng ilang taon. Pwede kang magtanong sa proctor mo na lang – ‘wag mo lang itatanong kung magkano ang sweldo n’ya para lang bantayan kayo.

 

22. ‘Wag kang titigil sa pagtatanong hanggang bago dumating ang Exam Day. Dahil kahit kelan, hindi natin malalaman kung kelan OPISYAL na natatapos ang pagre-review at ang paghahanda mo para sa Board Exam.

 

23. [Sa mismong araw ng exam]

Bago ka tumapak sa examination room, dapat may-sagot na ang lahat ng mga tanong sa isip mo. ‘Wag nang mag-entertain ng iba pang tanong.

 

24. [Ilang oras/ ilang minuto bago pumasok sa exam room]

Kapag narinig mong nag-uusap ang mga co-examinees mo tungkol sa isang topic na very unfamiliar sa iyo, ‘wag mo nang tangkain pang makialam. Magugulo lang ang isip mo. Tandaan mo, hindi na ito ang oras ng pagtatanong. Ipagdasal mo na lang na sana hindi sila lalabas sa exam.

 

25. Once in a lifetime opportunity ito, pare ‘ko. Hindi na pwedeng ulitin (maliban na lamang kung bumagsak ka) kaya kelangang magsikap nang mas maigi para maging mas maganda ang resulta. Dapat masulit mo ang minsang paghihirap.

 IV 

26. [Matutong mag-compromise at mag-prioritize]

I-prioritize ang pagkuha ng Board Exam above others. Hangga’t maaari lang naman. Tsaka pansamantalang kompromiso lang, hindi habambuhay.

 

27.  Kung kakagraduate mo lang at hindi ka pa required na magtrabaho agad, ‘wag munang isipin ang paghahanap ng trabaho. You can’t serve two masters at one time ‘ika nga. Pwede siguro, pero ang tanong ay kung kaya mo bang maging excellent pareho sa pagtatrabaho at pagrereview. Hindi ako naniniwalang pareho ang galing na maibibigay mo sa dalawang bagay na pinagsasabay.

 

28. Para ‘yang love story ng mga salawahan. Kapag pinili mong pagsabayin full-time ang pagta-trabaho at ang pagre-review, pinatataas mo ang tsansa na “magtampo” ang alinman sa kanila, opwede ring pareho silang “magtampo” sa ‘yo. ‘Yung pagtatampo na ‘yan, pwede namang ayusin. Pero hindi na ganun kaganda pagkatapos maisaayos.

 

29. [Konsepto ng kompromiso]

Kapag target mong mag-top talaga sa Board Exam, kelangan lie low ka ng kaunti sa trabaho. Ang mangyayari, hindi na ganun ka-excellent ang outputs mo sa trabaho. At kapag naman madami kang deadlines sa trabaho at pinagtuunan mo ang mga deadlines na ito, sira din ang focus mo sa pagre-review.

 

30. I-prioritize muna ang pagkuha ng Board Exam versus trabaho. Pero kung ikaw ay breadwinner at kailangan na talagang kumita ng pera, doble-kayod ka dapat. Lalo na kung ikaw lang ang inaasahan sa inyo, at gusto mo nang kumuha ng exam. Pero sabi ko nga, ang pag-prioritize ng pagre-review para sa Board Exam ay pansamantala lang.

 

31. Kung hati ang atensyon mo sa trabaho at review, hindi nangangahulugan na wala ka nang pag-asang mag-top. Kahit hindi mo matutukan ng full-time ang pagre-review, ayos lang. Kaya nga naimbento ang konsepto ng “inborn talent” at swerte, ‘di ba? Basta’t pilitin mong maisingit sa busy sked mo ang pagre-review.

 

32. Kung ikaw ay kasalukuyang nagtatrabaho na, at nagnanais nang kumuha ng Board Exam, mas mabuting mag-leave muna sa trabaho. Gaya nga ng sinabi ko kanina, pansamantala lang naman. Pero kung “no choice” ka at kelangan mong pagsabayin sila (ang review at ang trabaho), wala namang problema. Ang hangad ko lang naman ay mas gumaan ang buhay mo, wala nang iba.

Palagi rin nating tatandaan na laging may exceptions. Sadyang may mga taong gifted na magaling sa lahat ng bagay, kahit pa sabay-sabay ang kanilang mga responsibilidad. Malamang sila lang ang gising nung umulan ng swerte at biyaya; habang tayong lahat ay mahimbing na natutulog at nananaginip ng pera.

V

33. [Ang esensya ng pagpapahiram at pagbibigayan.]

Matutong magpahiram ng reviewer kahit binili mo pa ‘yan sa halagang isang-libo. ‘Wag kang magpapa-uto sa kasabihan ni Thomas Hobbes na “Man by nature is evil.” Ganito na lang ang isipin mo: Nagkataon lang na walang pambili ang isang taong nanghihiram.

 

34. ‘Wag mong isipin na walang-konsensya ang mga taong manghihiram ng review materials mo. Ipahiram mo kung ano ang meron ka, nang walang inaasahang kapalit. Bonus na lang ‘yun kung halimbawang ipahiram ng nanghiram sa ‘yo ang mga exclusive references n’ya. Malay mo rin, dahil sa kagandahang-loob na ipapakita mo sa kanya, bigla n’yang ituro sa ‘yo ang trade secrets ng Coke.

 

35. ‘Wag mong ipagdadamot ang mga reviewers mo. ‘Wag kang dupang, ganid, at gahaman sa references. Hindi mo rin naman makakain lahat ng ‘yan. At siguradong hindi mo rin maiintindihan lahat ng nakasulat dyan. Refer to number 11.

 

36. Manghiram ka ng madaming reviewer hangga’t ‘sigurado kang lahat ay mababasa mo. Pero kung hindi mo rin lang kayang bigyan ng pagkakataon na mabasa lahat ng reviewers mo, patawarin ka. Hindi po paramihan ng koleksyon ang labanan dito.

 

37. Kung madamot kang magpahiram ng reviewer, ipagbili mo ang reviewers mo. Bakit hindi? Kahit magmukha kang kapitalistang ewan, may bibili’t bibili d’yan. May matutulungan ka pa. ‘Di mo lang alam, maraming mayayaman d’yan na meron ngang pambili pero wala namang mapagkukunan ng epektib na review materials. Kaya kung sadyang hitad kang kapitalista, samantalahin mo ang kahinaan ng mga mayayamang nangangailangan.

 

38. Manghiram at magpahiram nang walang ibang kondisyon. Kung ini-isahan ka lang pala nila, okey lang. Tandaan ang Jesus Christ Rule: Kapag sinampal ka sa kaliwang pisngi, ibigay mo na rin ang kanan. Magandang panuntunan pa rin ang paniniwala sa good at bad karma. Alalahanin din ang kwento ni Rizal at ang inanod n’yang tsinelas.

VI

39. Lone wolf ang tawag sa mga taong iniiwasan ang pagdamay at tulong mula sa ibang tao. Don’t be the lone wolf. Hindi ka suicide bomber.

 

40. ‘Wag kang umasang kakausapin ka ng reviewer mo. Kung may hindi ka alam, ipagtanong mo. Hindi pwedeng hindi ka magtatanong kasi maraming subjects sa reviewer na ‘yan ay talagang hindi mo kabisado. May mga tanong d’yan na kahit mag-research ka pa ng isang linggo eh hindi mo mahahanap ang eksakto at pinakamadaling sagot.

 

41. Ang pag-aaral ng solo hanggang dumating ang araw ng paghahatol ay “big no-no.” Mas maganda kung kahit isang beses ay makaranas ka ng isang group review.

 

42. Kung tamad kang magbasa, isa lang ang sagot d’yan: sumama ka isang grupo ng matatalino. Siguro naman may mga kaibigan kang matalino. Gamitin ang tenga kung tinatamad ang mata. Kapag tinatamad din ang mata, wala na tayong magagawa. Mas mabuting itulog mo muna ‘yan.

 

43. Kapag tamad na tamad kang mag-review mag-isa, sumali sa group review. Palitan mo ang settings ng utak mo sa “record mode” bago magsimula ang group discussion. Makinig sa magaganap na discussions at i-absorb mo na parang isang oportunistang ispongha ang lahat ng kaalaman na lumulutang sa kalawakan.

 

44. [Sa group review]

Sikapin mong makilahok sa diskusyon kahit na tinatamad kang mag-isip at magsalita. Matutong makisama at makibahagi. Masamang magpaka-ispongha nang sobra. Baka tumagas lang din ang lahat ng kaalamang nakuha mo, kagaya ng isang normal na ispongha pagkatapos mapiga. Mas lalong wala kang pakikinabangan.

 

45. Sa group discussion, ‘wag kang AK (all-knowing). Kung alam mo namang mali ang ideas mo, ‘wag mong ipagpipilitan. Alam mo ba na technique lang ‘yan ng mga abogado? Kung alin ang mas malakas na argumento, ‘yun ang mananalo, kahit pa mali. Kung malakas kang makipag-argumento pero mali-mali ang mga alam mo, papatayin mo lang ang pangarap ng mga kasamahan mo. ‘Wag mong putaktehin ng polusyon ang dalisay na utak ng ibang tao.

 

46. Kung hindi ka aware na mali ang ipinaglalaban mong sagot sa isang group discussion/review, buksan mo ang common sense mo.  Kung anim kayo sa grupo at napansin mong lima sa kanila ay kumokontra sa ideas mo, baka nga nasa ‘yo ang problema. Tanggapin mo ‘yun. Oo nga, may maliit na tsansa din na BAKA tama ka. Pero kung sadyang hindi kayo magkasundo sa isang tema o isyu, mabuting i-konsulta sa mas eksperto ang topic na pinaglalabanan n’yo.

 

47. Bagama’t malaki ang maitutulong ng group review, ‘wag kang mawawalan ng oras para sa self-review. Sa mga panahong hindi ka pwedeng samahan ng mga kaibigan mo sa pagre-review, tulungan mo ang sarili mo.

 

48. Kailangan mo ang ibang tao para maipaintindi sa ‘yo ang ‘di mo maintindihan. Kailangan ka rin ng ibang tao para mai-share mo naman sa kanila ang expertise mo sa mga subjects na mas may alam ka at mas kabisado mo.

VII

49. Pilitin ang sariling magbalik-loob sa library. Kahit isang beses sa isang linggo. Malaki ang magiging tulong nito sa misyon mo. Maraming naghihintay  na sorpresa sa library. Hindi ko rin alam kung ano, sorpresa nga e. Kung doon ka man abutin ng antok, pwede kang matulog kung gusto mo.

VIII

50. [Rest and Recreation]

Feel “U“. [Korni nitong item na ‘to.] Pero totoo, ‘wag mong i-deprive ang sarili sa mga mahahalagang “U”. Huwag kalimutang mag-Unwind, mag-Unlax, mag- Unstrain, at mag-Unbend… Feel U. (F.U. )

 

51. I-treat ang sarili sa bawa’t magandang pangyayari na may-kinalaman sa pagre-review. Tapatan ng magandang pahinga ang ibinigay na parusa sa sarili. Bumawi ng tulog kapag napuyat sa pag-aaral.

 

52. Kung manginginom ka, gawin mong “reward sytem” ang pag-inom ng alak. Kung sa tingin mo maganda ang nangyayari sa review mo, i-treat ang sarili ng ilang bote. Kung hindi ka naman satisfied sa nagiging resulta ng review mo, parusahan ang sarili at kalimutan muna ang bote.

 

53. Kung ikaw ay sadyang alcoholic, ‘di mo kailangang alisin sa lifestyle mo ang pag-iinom. Sa totoong buhay, posibleng totoo ‘yung pelikula ni Jackie Chan na may mga “drunken masters”. Lumalabas ang galing Kapag nalalasing. Pero dahil hindi biro ang pagkuha ng Board Exam, bawas-bawasan mo ang “alak-singko” habit. Kung dati ay pitong beses ka sa isang linggo kung uminom, gawin na lamang itong isa hanggang dalawang beses sa isang linggo.

 

54.  Manood paminsan-minsan ng National Geographic Channel, Animal Planet, Sineskwela, at Knowledge Channel. Baka may aksidente kang matutunan na pwedeng magamit sa exam. Kung hindi ka mahilig d’yan, manood na lang ng balita. Malaking tulong din ang current events. Malay mo biglang ibalita sa TV na ia-abolish na pala ang Board Exam para sa propesyon mo.

IX

 55. Matutong mangarap. Pero mag-ingat sa pangangarap.‘Wag mangangarap ng leakage. Sabi nga sa isang kanta: “Be careful what you wish for. ‘Cause you just might get it all. Then some you don’t want.” Paano kapag may sira-ulong nagregalo sa ‘yo ng leakage? At binasa mo. At nag-top ka sa exam? Kaya mo kayang ipagyabang ‘yun? Siguro oo, sira-ulo ka nga e. In the first place, bakit ka nag-leakage? Hindi ba sira-ulo lang ang kayang gumawa nun?

 

56. Tuwing bago ka magre-review, itanim mo sa isip mo na magta-top ka sa pinaghahandaang exam. Kung hindi mangyari? So what. Ikaw lang naman ang nakakaalam. At least nag-try ka. At least pumasa ka.

 

57. Mangarap ka ng mataas, ‘wag ‘yung “basta pumasa lang.” Kung ganyan lang kababa ang pangarap mo, ‘di mo na kelangan mag-aral. Ang apat na taon o mahigit pa ay sapat na para matantya mo ang maaaring maging mukha ng isang Board Exam. Bakit ka pa magpapakahirap mag-aral kung ang objective mo ay pumasa lang?

 

58. Kung mangangarap ka, paka-taasan mo na. Langit ang subukan mong abutin. Para kung ikaw man ay lumagapak, hindi ka kaagad sa lupa pupulutin. Sa mga ulap muna ang iyong bagsak.

 

59. Malaki pa rin ang papel ng pinagsamang lakas ng sikap, sipag, at swerte sa magiging kalalabasan ng exam mo. Syempre napaka-laking tulong ‘yung mismong mga natutunan mo nung nasa kolehiyo ka pa. Meron nga ba?

X

60. Kung hindi ka honor student nung college ka (i.e. hindi ka cum laude o ano), ibig sabihin hindi ka gaanong pressured sa kung anuman ang kalabasan ng exam mo. Hindi rin mataas ang expectations ng mga magulang mo at ng ibang tao — kasi nga Commoner ka.

 

61. Okey, hindi mataas ang expectations ng mga tao sa ‘yo — Ito ang perpektong tayming para pagsikapan at pangarapin ang anumang posisyon sa top-ten. Pagsikapan mong ma-sorpresa ang lahat sa natatagong kakayahan mo (kung meron ka mang naitatago).

 

62. Kung commoner ka ta’s ipinangako mo sa sarili na papasa ka, panghawakan mo. Paano? Siguro makakatulong kung babasahin mo itong 100 tips ko. Then silence the skeptics beybeh.

 

63. Kung commoner ka na nangangarap mag-top, pagsikapan mo. Kapag nalaman ng iba na nangangarap kang mag-top, malamang pagtawanan ka nila. Sila ang mga skeptics mo. Alalahanin mo ang mga naging laban ni Pacquiao kina Barerra, Morales, Marquez, Diaz, dela Hoya at Hatton — gawin mong inspirasyon ang ginawang pagpapa-tahimik ni Pacquiao sa mga doubters n’ya. Silence the skeptics beybeh.

 

64. Kung commoner ka ta’s nangarap mag-top at mabigo, okey lang. Walang madi-disappoint. Walang magugulat. Wala nga rin sigurong umaasa. Bakit? Commoner ka, remember? Walang mawawala sa pangangarap ng mataas. At kung magkataon na maka-tsamba ka, swerte. Malaking packaging tape pa ‘yan sa bibig ng mga taong sa iyo’y walang-bilib.

XI

65. Karamihan sa mga Board Exams ay multiple choice. At kung hindi mo alam ang itsura ng answer sheet, subukan mong tumaya sa lotto. Malaking version ng lotto card ang answer sheet sa Board Exam namin noon. Magse-shade ka rin, gamit nga lang ang lapis. Pag-aralan mo ang tamang diin at stroke sa pagse-shade ng mga letra. ‘Pag na-master mo na ang “art of shading”, tataas din siguro ang tsansa mong pumasa sa Board. May comparative advantage ang mga adik tumaya sa lotto. Sa pagse-shading nga lang.

XII

66.  Magdasal ka. ‘Wag kalimutang magdasal. Lalapit ang Haring Swerte sa ‘yo kung alam n’yang harmless ka at hindi ka bad. Seryoso. Hindi masama ang magdasal nang taimtim at taus-sa-puso paminsan-minsan. Subok na ‘yan ni PacMan at Aling Dionisia.

 

67. Magdasal ka. Lumapit ka kay Lord. Matutuwa ‘yun kapag naalala mo Siya. Alam n’ya ang tama at ituturo n’ya kung ano ang tama mong gawin. Hindi tulad ni Satanas—alam lang n’ya lang ang tama pero hindi n’ya ginagawa.

 

68. Magdasal ka kay Lord. Magdasal ka na tulungan ka n’yang maging disiplinado sa pagre-review. Magdasal ka na sana palaging maging malusog ang katawan at utak mo.

 

69. ‘Wag mong ipagdadasal na sana ituro ni Lord sa ‘yo ang mga tamang sagot. Pandaraya ‘yun. Idadamay mo pa si Lord. Leakage lang ang hinahanap mo kung ganun — si Satanas ang mas pinaka-magandang lapitan kung ‘yun din lang ang hihingin mo.

 

70. ‘Wag mong isiping natutulog ang Diyos Kapag hindi napagbibigyan ang mga wishes mo. Hindi Siya para ibigay sa ‘yo ang lahat ng gusto mo. Hindi Siya nandyan para gawin kang spoiled.

XIII

71. Sa mismong oras ng exam, mag-panic ka. Sige lang ka. Feel the heat. Feel the nerves beybeh. ‘Wag kang magmadali, mahaba naman ang oras. Enjoy mo lang ang palpitation, ang vibration, ang shaky motions. Namnamin mo ang pakiramdam ng kaba at lasapin ang pintig… Hanggang masanay ka sa pakiramdam ng nagpa-panic.

 

72. Hindi ako naniniwalang walang-katapusan ang lintek na kabog sa dibdib na ‘yan. Naniniwala akong napapagod din ang kaba. At kapag unti-unti nang nagiging payapa ang pakiramdam mo, makakapag-focus ka na. Kasi pagod na ang daga sa katatakbo d’yan sa loob ng dibdib mo.

XIV

73. Asahan mong may mabibilis matapos sa pagsagot ng exam, kahit pa gaano kakapal ang questionnaires na pasasagutan sa inyo. Sadyang ganun. Kung lahat ng tao parehong mabibilis, hindi maganda ‘yun. Kelangan talagang may “magmukhang mahina” para may “maglakas-loob” at “mag-astang malakas.”

 

74. Alam mo ba kung bakit may mga mababagal at may mabibilis sa pagsasagot? Kasi ‘yung iba sobrang relaks, sila ‘yung mabibilis magpasa ng papel. ‘Yung iba naman sadyang ipinaglihi sa pagkabalisa, taranta at pag-aalala — sila ‘yung mga mababagal magpasa ng papel. May mga mababagal ding sumagot dahil sobra sila kung mag-double check at maniguro ng mga sagot nila.

 

75. Kahit mabilis kang makaintindi ng mga tanong, ‘wag kang magmadali sa pagsagot. Make the most out of the freaking allotted time. Bibilib ako sa ‘yo kung mabilis kang makakapag-pass ng papel, pero panandalian lang. Mas bibilib ako sa ‘yo kung “maganda” ang resulta ng iskor mo sa exam. At habambuhay pang paghanga ‘yan.

 

76. ‘Wag magmamadali. Ano’ng iminamadali mo? Once in a lifetime mo lang kukunin ang exam na ‘to. Pag-isipan mo ang lahat ng sagot mo hanggang sa maubos mo ang oras. Kalimutan mo munang mainipin ka. Tandaan mo: hindi mo na pwedeng ulitin ang exam na ‘to kapag pasado ka na.

XV

77. [During the actual exam]

Fight the Bad B’s. Don’t be bugged, besieged, beleaguered, or badgered by outside forces. Paki-tingnan na lang sa dictionary ang meaning ng mga B-words na ito para mas maintindihan mo. Para sa susunod na magsusulat ka ng essay na English, pwede mo na silang magamit.

 

78. Labanan ang Bad B’s na tinukoy sa item 77. ‘Wag kang papa-apekto sa anumang ikikilos ng kapwa mo examinees. Kung isa-isa man silang matapos at magsi-alisan, ‘wag mong pansinin. Dahil kung bibilangin mo lahat ng lumalabas sa loob ng exam room, kasabay nilang aalis sa isip mo ang mga formula na pinaghirapan mong isaulo.

 

79. ‘Wag mong isipin kung ano na ang kalagayan ng ibang mga kasama mo. ‘Wag mo na ring pakialaman kung ano na ang nangyari sa mga kasama mo. Hindi mo rin naman sila matutulungan. Hindi ka rin nila matutulungan. Kanya-kanya muna kayo dito.

 

80. Sarili mo muna ang isipin mo. Huwag mong isiping may naghihintay na sa ‘yo sa labas. Maawa ka naman sa daga na kanina pa takbo nang takbo dyan sa dibdib mo. (See item number 72.)

 

81. ‘Wag ang mga tao sa loob ng room ang bantayan mo. Sarili mong relo ang dapat na binabantayan mo. Karapatan mong ubusin ang oras na nakalaan dahil binayaran mo ito.

 

82. Kung mag-isa ka na lang na nag-eexam sa loob ng kwarto, so what. ‘Wag mong pansinin ang mga naiinip na proctor na kanina pang naghihintay sa ‘yo.

 

83. ‘Pag pinakitaan ka ni Proctor ng suggestive look na wari’y nagsasabing, “Ang slow mo naman, iho. Saang kawawang school ka ba nanggaling?” Gantihan mo rin ng isang suggestive look [bahala ka na kung anong mensahe ang gusto mong iparating.] Then proceed sa pagsagot.

XVI

84. [Ang kahalagahan ng pagkain.]

Bago pumunta sa exam room, kelangang may laman ang sikmura. Hindi rin siguro masamang sumunod sa pamahiing ito: ‘Wag mag-uulam ng dinuguan kung ayaw mong duguin ang resulta ng exam. Pero kung gusto mong mag-ulam ng kalabasa, okey lang siguro. Hindi ka naman siguro mangangalabasa kasi pampalinaw pa nga ‘yun ng mata.

 

85. Kung gusto mong mag-top, mas mainam kumain ng TAPsilog, o anumang may halong Tapa, o kahit anong pagkain na may prefix na Tap-… ‘Wag ka magta-Tapuy. Ireserba mo ang Tapuy para sa post-Board exam celebration.

 

86. Pero syempre, ang pinaka-mabuting tip at mahigpit na PAALALA sa lahat: huwag mag-e-exam nang  walang laman ang tiyan. Huwag mag-eexam ng gutom.

XVII

87. [Tungkol sa Review Center]

Kung wala kang kakayahang mag-avail ng formal review sa isang review center, walang problema. Tandaan mo, malaking bagay pa rin ang mga natutunan mo nung nasa kolehiyo ka pa. ‘Yan eh kung may natutunan ka nga.  

 

88. Kung wala kang sapat na allowance, ibadyet mo na lang ang pera mo para sa apartment at sa pagkain. ‘Wag kang magpapabiktima sa isang maling kompromiso. Aanhin mo naman ang sandamakmak na reviewer kung kumukulo ang sikmura mo? Masisira lang ang focus mo kung lagi kang mag-aalala tungkol sa pambayad mo ng renta sa apartment.  

 

89. Maling-mali ang itinuturo ng komersyal ni Manny Villar na nagsasabing “Di bale nang magdildil ng asin, basta may sariling bahay.” Mali ‘yun. Hindi masustansya sa utak ang asin. (Maliban na lang syempre kung iodized.) Tsaka bakit ka magdidildil ng asin kung may kakayahan ka namang pumili ng masarap na kakainin habang nakatira sa isang komportable at abot-kayang housing unit? Teka, ba’t ko ba naisingit ito?

  

 

90.  Di mo kelangan ng isang formal review kung tamang grupo naman ang sasamahan mo (Refer to VI- 39 to 48). Di mo rin kelangan ng formal review kung nakinig kang mabuti noon sa teacher mo na mala-ibong darna ang boses habang nagtuturo. Di mo rin kelangan ng formal review kung desidido ka talagang makamit ang inaasam-asam mo. Marami pang ibang paraan, kagaya ng pagbebenta ng kaluluwa sa impiyerno. Pero ‘wag mong gagawin ‘yun. May iba pang paraan.

 

91. Bago magtapos, dapat malinaw tayo dito: Kung may kakayahan kang magbayad para sa isang formal review/ review center, mag-avail ka. Samantalahin mo ang pagkakataon. Advantage mo ito dahil mas professional ang pagtuturo at mga pagbibigay ng tips sa isang formal at organized na review. Pero ‘wag aasa lamang sa formal review. Kelangan mo pa ring tulungan ang sarili mo sa pamamagitan ng self-review.

XVIII

92. Lahat ay pantay ang tsansa para bumagsak. Sapagka’t hindi tunay na sukatan ng talino ang Board Exam. May mga matatalino ring bumabagsak sa exam. Paano nga naman kung ang lahat ng pinili mong pag-aralan ay hindi lumabas sa exam?

 

93. Lahat ay may pantay na pagkakataon para mag-top sa Eam. Sapagka’t hindi lahat ay may sapat na panahon para makapag-aral at makapaghanda para sa Board Exam. Minsan, madalas, ‘yung iba ay sinuwerte lang dahil halos lahat ng pinag-aralan nila ay lumabas sa exam.

 

94. ‘Wag kang matakot na baka bumagsak ka. Halos lahat naman nakaramdam ng ganyan. Lahat, inisip din na baka bumagsak sila. Kadalasan nga, ‘yung mga sobra ang tiwala sa sarili pa ang bumabagsak. Kaya ‘wag pakasisiguro.

 

95. Harapin mo ang katotohanan, anuman ang kalabasan ng exam mo. Ikaw naman ang may-gawa n’yan, bakit ka matatakot sa isang bagay na ikaw mismo ang may-gawa?

 

96. May tsansa kang pagandahin ang magiging resulta ng exam mo. Sa exam, bibigyan ka ng sapat na oras. Sapat na oras para burahin at palitan ang mga inaakala mong maling sagot, ayon sa diskarte mo. Alam mo ba kung bakit medyo mahaba ang ibinibigay na oras sa exam? Ewan ko. Siguro para maisingit mo naman kahit papaano ang pagdadasal kahit sa kalagitnaan ng exam.

 

97. Dalawa lang ang pwede mong kahantungan: ang pumasa o ang bumagsak. Syempre, ang mga nagta-top ay pasok sa kategorya ng pumasa.

 

98. Pantay ang tsansa na ikaw ay babagsak o papasa. Dalawa lamang ang maaaring ginagawa natin: pinapalaki ang tsansang pumasa, o ‘di kaya’y pinapaliit ang tsansang bumagsak. Sabi ko nga kanina, magkaiba ang dalawang ‘yun.

XIX

99. Kung bumagsak ka sa Board Exam, isipin mong minalas ka lang.  Hindi ako naniniwalang may bobo.  Sa susunod na magte-take ka uli ng Exam, i-print mo na lang kaagad ang 100 TALIPANDAS TIPS at basahin nang mas maaga. Baka swertehin ka na. Hehe. Isa lang ang tanong d’yan: Gusto mo ba talaga ang ginagawa mo, o hindi? Baka napipilitan ka lang kasi kailangan mong gawin?

XX

 100. Anuman ang mangyari, ituloy mo lang ang dapat mong gawin. Hangga’t may oras na natitira, may pag-asa. Madaming pag-asa. Wala kang ibang kalaban sa Board Exam, sarili mong laban ito kaibigan. Lisensya ang belt na pinapasungkit dito, wala nang iba. Laban hanggang sa huling hininga. Yeh ba!

 __________________________________________________________________________

The Indolence of Talipandas

 

Tinatamad na akong maging tamad.

 

Matagal din akong hindi nakapagparamdam sa aking mga bisita. Lalo na sa aking mga bisitang sadyang dumadalaw o regular na dumadaan; ganun din sa aking mga “bisitang” napapapunta ng aksidente lang at ‘di sinasadya. Masarap isipin na may mga bisita tayo rito na noong una ay naligaw lang dahil sa mga maling “keywords” at mapanlinlang na mga “tags.”

 

Medyo malayo na rin ang petsa ng last blog entry ko kumpara sa petsa nitong post ko ngayon. Pero madalas kong sinisilip itong blogsite ko habang kumakain ng chicken spaghetti sa McDo dito sa Visayas Ave., QC.

 

Ewan, pero kasabay ko palaging kumakain sa kabilang table si Kuya Bodjie ng Batibot, suot n’ya palagi ang jacket n’yang “8-6236 McDo.” ‘Yung kulay pula.

 

Habang kumakain ng piritong patatas na pagkamahal-mahal at napaka-alat, pinagmamasdan ko ang bilang ng bumibisita sa blog ko. Paunti nang paunti. Hyper trip ang aking pagmamasid. Tinitingnan ko kung ano ang pakiramdam ng nauubusan ng tagasubaybay. Ayos lang,  parang emong batugan. Bakit nga naman ako mag-e-expect ng bisita kung wala namang bagong mababasa?

 

Kelangan kong bumawi sa aking mga bisita, sabi ko. Lalo na dun sa mga araw-araw na nagbabakasaling baka meron nang bagong naka-post. Sinadya ko naman talaga ang hindi magpost. Rephrase, rephrase. Ang totoo eh hindi ko naman talaga sinasadya. Gusto kong mag-update. Ang kaso, may pumipigil sa akin. Ang aking katamaran. Minsan talaga ang katamaran, sinisipag din nang husto. At kapag sinipag ang katamaran, tuluy-tuloy. Walang-tigil. Matindi.

 

Hinintay kong mapagod ang katamaran ko. Matagal din, kung kaya hindi ako agad makapagpost ng bagong blog. Kailangan talaga marunong ka ring maghintay kung kelan huhupa ang pagka-batugan mo. Mararamdaman mo na lang bigla, tinatamad ka nang maging tamad. At kapag tamad ka nang maging tamad, mag-uumpisa ka nang gumawa. Paunti-unti. Hanggang sa sipagin ka nang gumawa. Paunti-unti.

 

Ang trabaho talaga panira ng pagba-blog.

 

Namalay-malayan ko na lang, nagsusulat na ako uli. Tapos bigla kong naisip na panahon na naman ng Board Exams. Biglang nagbalik-tanaw sa kamalayan ko ang mga nangyari sa ‘kin noon. At ninais kong ibahagi ang mga karanasang nabanggit. Nagbrainstorming ako, kinausap ang sarili. Hinalukay ang memorya. Kinalaban ang konsensya. Kinalikot ang ala-ala. Nakipag-debatehan sa ikalawang persona. Nag-swimming sa kalawakan ng mga ideya.

 

Ubos na ang Coke Zero.

 

Umaagos pa rin ang mga kaisipan. Marami. Mga ideyang umaapaw, mahirap bilangin. Kelangang masahod. Dapat may sumahod. Tuluy-tuloy ang aking pagta-type. Mabagal ang aking daliri sa paghabol sa malikot kong pag-iisip. Hindi ako pwede sa pagma-magic. Mabilis lang ang mata ko.

 Walang humpay ang aking paghuli sa madudulas na salitang lumalabas. Parang bibig ni Gloc 9 at Snoop Dogg. Tila nagra-rap ang aking utak. 

Mala-Hayden Kho naman ang aking pagnanasa, pagnanasang maisulat ang mga salita. Mala-Kris Aquino ang dami ng lumalabas na mga parirala. Bayani Fernando ang sustansya ng mga pangungusap. Chiz Escudero ang kababawan ng mga tugma. Radioactive Sago ang likot ng mga konsepto.

 Oh men… Halatang sabik ako sa pagsusulat. Epekto lang ito ng labis na pagkain ng manok na GMO.

 Tinatamad na uli ako.

Okey, eto na… Ang naging resulta ng aking kabaliwan at pansamantalang kasipagan: Isang Blog Special tungkol sa Board Exam. ABANGAN ang isang espesyal na pagtatangka ng TALIPANDAS upang ibahagi ang kanyang mga opinyon, payo, suhestiyon, recomendasyon, at mga tips tungkol sa Board Exam – partikular sa paghahanda, pagre-review at mismong pagkuha nito – base na rin sa personal n’yang pagmamasid, obserbasyon, paniniwala at first-hand na karanasan.

 

ABANGAN:      TALIPANDAS BOARD EXAM TIPS.    Tips you might not want to miss.

Bakit Sunod-sunod ang Problemang Dala ng mga BABOY?

Maraming nagiging sakit ang hayop na baboy.

Inaasahang dadami pa ang mauusong sakit nila. Tanda n’yo pa kaya ang Foot-and-Mouth Disease? Eh ‘yung hindi pa nalulumang scare ng Ebola virus? Syempre, kilala natin ang Swine flu, at bagong flu strains gaya ng Influenza C at Influenza A (at virus subtypes na H1N1, H1N2, H3N1, H3N2, at H2N3).

 

Bukod sa pagiging inutil ng patabaing baboy ay ang katotohanang easy channel s’ya ng maraming sakit. Maraming risk ang pagkain ng hilaw at hindi-gaanong nalutong karne ng baboy. Ang pork ay binabahayan din ng maraming bulate gaya ng roundworm, pinworm, hookworm, atbp. Ganito ang isa sa mga paliwanag ni Rashid Shamsi sa kanyang artikulong Why Islam Forbids Pork? :

 

“Amongst all animal flesh, pork is the favoured cradle of harmful germs. Pork also serves as a carrier of diseases to mankind. It is for this reason that its flesh is not suitable for consumption.”

 

Bakit sa tingin mo sunod sunod ang problemang dala ng baboy? Kasaysayan ang isa sa mga makakasagot nito. Kasi naman, napaka-kulit ng tao. Sa una pa lang, marami nang pagbabawal ang ginawa. Ang ilan sa mga pagbabawal na ito ay ang mga sumusunod:

 

1.     BAWAL SA KRISTIYANO ANG BABOY

Kung ang Lumang Testamento ang ating pagbabatayan, ipinagbabawal na noon pa ang pagkain ng baboy. ‘Yan ang sabi sa ‘kin ng isang Sabadistang chickboy na kaklase ko noon (at sa kamalas-malasan eh baka maging bayaw ko pa).

Ang pagbabawal daw ng pagkain ng baboy ay nasusulat sa Leviticus 11:7-8 at Deuteronomy 14-8. Maraming variations ang passage na ito. Ang sabi sa World English Bible:

“The pig/sow/swine, because he has a split hoof, and is cloven-footed, but doesn’t chew the cud, he is unclean to you.”

Sa tingin ko hindi naman biyak ang kuko ni Mike Arroyo. 

 

 2.     BAWAL DIN SA MGA ISRAELI ANG PAGKAIN NG BABOY.

Ganito ang sinasabi sa Jamieson-Fausset-Brown Bible Commentary:

 “…the swine is a filthy, foul-feeding animal, and it lacks one of the natural provisions for purifying the system… indulgence in swine’s flesh is particularly liable to produce leprosy, scurvy, and various cutaneous eruptions…”

 Talaga ngang walang kakayahan ang mga BABOY para linisin ang sistema. Kaya pala marumi ang Pamahalaan ay dahil tinitirahan ito ng baboy. Tsk tsk.

 

3.     BAWAL SA MUSLIM ANG BABOY.

Nasusulat sa Qur’an 16:115 at Qur’an 2:173 ang mga dahilan kung bakit ipinagbabawal ng ISLAM sa mga Muslim ang pagkonsumo ng baboy.

Sabi din sa napakaraming references sa Internet:

“Qur’an has prohibited the swine-flesh, hence the Muslims would not dare touch it. The Bible has also forbidden swine-flesh, but Christians disregarded this order… to practise hygiene and to attain purity of soul.” 

Sa isang pinaka-simpleng pananalita, kung bakit ayaw ng Muslim sa baboy ay dahil sa prinsipyong: You are what you eat.

“The pig is naturally lazy and indulgent in sex, it is dirty, greedy and gluttonous. It dislikes sunlight and lacks the spirit and will to fight. It eats almost anything, be it human excreta or anything foul and unwholesome.”

Hindi tayo nagkakamali. Baboy nga ang mga nakaupo sa Kongreso at Senado.

 

4.     BAWAL SA MGA RASTAFARI ANG BABOY. 

Ang mga Rastafari ay mga Jamaican, mga tipong hiphop ang porma,nagma-marijuana at mahilig sa reggae music. Sabi sa Wikipedia, ang libro din ni Leviticus ang batayan ng grupong ito sa pagkundena sa pagkain ng baboy.

 

5.     BAWAL SA JUDAISM ANG PAGKAIN NG BABOY.

Gaya ng nasusulat sa Leviticus 11:7-8 at Deuteronomy 14-8, ang mga Judio ay hindi rin kumakain ng kahit anong hayop na nasa lupa kung hindi ito nagtataglay ng “kosher signs” (katumbas ng HALAL sa Islam).”

 

MASARAP ANG BAWAL

Marami nang pagbabawal. Iba’t ibang kultura at relihiyon na ang nagsasabing bawal,  pero ayaw sumunod ng makulit na tao. Sabi nga ng sikat at klisyey na kasabihan e “O anong sarap gawin ang bawal.”

Siguro paraan ito ni God, ‘yung pagbibigay ng sari-saring sakit sa baboy, para ipaalala sa mga tao na bawal nga ang pork sa katawang mortal. Ito rin malamang ang paraan ni God para ipaalam sa mga tao na may kaakibat na parusa ang pagkonsumo ng “masarap na bawal.”

PERO HINDI. Labas muna tayo sa usaping relihiyon. Magpaka-pragmatic at magpaka-praktikal na lang tayo. Ano ba ang papel ng baboy sa pulitika? 

Naniniwala pa rin  ako na impluwensya lang ng media ang lahat. Hindi lang ‘yan ang sakit ng baboy, madami pa. At hindi lang baboy ang may problema. Meron ding problema ang manok na kinukuto, ang ibon na may bird flu, ang baka na may mad cow, ang barangay hall na may mga ulol, ang Malakanyang na pugad ng mga gawaing iniquitous, atbp.

Kung bakit ganito tayo, at bakit ganito na lang ang takot ng mga tao sa Swine Flu ay dahil na rin sa sobrang pagse-sensationalize ng media sa mga isyu na kagaya ng H1N1 na ito. At ito naman ang sinasamantala ng mga negosyante para mag-promote ng kanilang mga produkto. Teka, lumalayo na naman ako…

 

AYOKO NA NG BABOY

Bakit nga ba ayoko na ng baboy kahit dati pa? 

• May-kinalaman sa personal na panlasa. Hindi ‘to mahirap ipaliwanag. Masyadong makapal ang adipose tissues ng karneng baboy na s’ya namang labis na inaayawan ng taste buds ko. Kaya hangga’t may pagpipilian ay ibang luto ang hinahanap ko. Hindi rin ako kumakain ng tinusok na baboy, pinaikot sa ibabaw ng apoy, at may kagat-kagat na apple.
• Ipinagbabawal ni Doc ang labis na pagkain ng baboy dahil sa dahilang may-kinalaman sa pagtaas ng cholesterol level. Hindi raw maganda ang dulot ng “animal sterol” sa presyon ng tao, sakit sa bato, at pagtaba. Hindi man sapilitang ipinagbawal ng doktor ang pagkonsumo ko ng pork, ipinapayo n’yang ‘wag sosobra sa pagkonsumo nito.
• Baboy ang offensive na tawag sa mga taong pwede namang tawaging chubby, plump, o flabby. Ayoko ng salitang baboy para sa mga matataba.
• Sa Senado at Kongreso, Pork ang ugat ng katiwalian at kurapsyon. Ang Pork na ito ay  napagkakamalang tumutukoy sa baboy. Kaya ayoko ng bagay na may kaugnayan sa baboy.
• Sa kasalanang panggagahasa, baboy ang tawag sa mga kriminal. Ayoko ng baboy dahil ayoko ng ideya ng rape (meet Romeo Jalosjos).
• Kapag dugyot ang isang tao, baboy ang tawag sa kanya. Ayoko ng madumi at ayoko ng dugyot. Kaya ayoko ng bagay na may kaugnayan sa baboy (see my filthy room). 
• Baboy ang tawag sa mga kurakot (visit the House of Representatives and the Senate).
• Baboy si Jalosjos, sa mata ng tao (dahil sa figure n’ya) at sa batas ng tao (dahil manyakis s’ya)
• Baboy ang asawa ni PGMA, literally and figuratively (self-explanatory).
• Baboy ang itatawag sa ‘yo kapag may nakahuli sa ‘yo na nagbubukas ka ng website gamit ang tag na “Pinay Scandal.”
• Baboy kaagad ang tingin sa ‘yo kapag nakita ng ibang tao na may porn site na lumabas sa web browser mo, kahit pa SPAM lang ang dahilan ng pag-pop out ng porn site na ito at hindi naman talaga intentional. 

 

Gaya ni Lourd de Veyra, ayoko na rin ng baboy. Kawawang baboy.

Kung bakit sunud-sunod ang problemang dala ng baboy, ay alam ko na ang sagot: ITANONG NATIN SA MGA BABOY.

PBA09s6opp60

Sinong nagsabing sikat si Pacquiao?

May isang insidenteng nangyari sa opis namin. Kung anong klaseng pangyayari s’ya, iku-kwento ko muna at kayo na ang bahalang maghusga. 

May Norwegian/Canadian kaming empleyado/consultants na bumibisita sa field office namin. Isang beses, a day after the Pacman-Hitman bout, napansin ng mga puti ‘yung malaking malaking litrato ni Pacquiao sa frontpage ng isang Philippine broadsheet (Manila Bulletin ata ‘yun). Medyo na-stir yung curiosity ng mga maputlang kumag. Nagsalita ang isa sa kanila: “I think he is one of them“, sabay turo sa Dyaryo. [He = referring to Pacquiao, Them = tinutukoy kaming mga nasa opis.]

Medyo natawa kami nung malaman namin ‘yung pangyayari. Medyo lang. Walang sound ‘yung tawa e. Ang sabi ng isang opismeyt: “Mga aanga-anga talaga ang mga mapuputing workaholics na ‘to. Mga walang muwang sa mga pangyayari sa mundo.”

Poor geeks. Mabuti pa sina Denzel Washington, TomJones, Clinton, at iba pang mga taga-Hollywood. Kilala nila si Pacquiao. Nagkakandarapa pa nga, makapagpa-picture lang with PacMan. Ito namang mga foreigners na ito, mga ewan. Hindi ba nila alam na ang kauri nilang may-kulay na maputla ay binalda lang ng isang kababayan natin na nasa Dyaryong nakatawag ng pansin nila?

Oh well. Baka hindi sila mahilig sa boxing. Wala lang. Tumutugtog pa rin sa isip ko ang sinabi nung TyoKano: “I think he’s one of them…“ Hehe. Utak tabula rasa.

Bad Anagrams ng U.P.

Magalit na ang dapat magalit.

 

Karamihan raw sa mga nag-s-standout sa Pamahalaan ay mga taga-UP. Shinier. Brighter, ika nga. Pero base sa ating mga karanasan, napatunayan nating mga tiwali at mga magnanakaw ang karamihan sa mga “public servants” na ito.

 

Mabuti na lamang at dahil kay Dan Brown ay nakilala ko ang teknik na “anagrammatizing.” Ito yung gagawa ka ng ibang sentence gamit ang letters  ng isang original sentence (walang labis walang kulang). Halimbawa: SO DARK THE CON OF MAN = MADONNA OF THE ROCKS. Madami pa n’yan sa librong “The Da Vinci Code.”

 

At ang ANAGRAMMATIZING na ito rin ang partially sumagot sa aking age-old na mga katanungan: Bakit nagiging magnanakaw ang karamihan sa mga dating taga-UP na ngayo’y nasa Pamahalaan?

 

Sa aking pananaw… Hindi para sa isang taga-UP ang bulok na sistema. At sa kaso ng mga pasaway na nakaupo sa gobyerno, sigurado akong hindi bulok ang taga-UP, at mas sigurado akong hindi bulok ang sistema ng UP. Ang bulok ay ang “sistemang” umiiral sa Gobyerno.

 

Ganito ang simpleng scenario: Kapag ipinagsiksikan ng isang matalinong tao ang sarili n’ya sa isang bulok na sistema, ay malaking tsansa na s’ya ay masisira.Totoo nga ang kasabihang “huwag kang ihahalo sa isang tumpok ng bulok na kamatis.”

 

Sinubukan kong hanapan ng ANAGRAM ang salitang UNIVERSITY OF THE PHILIPPINES. Narito ang mga kagila-gilalas na mga salitang tumambad sa akin, walang labis walang kulang:

  

Bagay na bagay kay Marcos ang anagram na ito. Alam ko, madaming exceptions. Marami pa rin namang  hindi nagpapalamon sa sistema. Marami pa rin ang nakakapit sa prinsipyong “Serve the People.”

 

Sabi ng mga nakaupo sa gobyerno, ang mga bata o estudyanteng  taga-UP daw ay mga NIHILISTS – o ‘yung mga hindi sumusunod sa itinatakda ng Pamahalaan. Sila ‘yung mga “tibak” kung tawagin, destabilizer, at mga aktibista sa kolehiyo. Pero pansinin n’yo kapag kapag ang mga estudyanteng ito na ang nakaupo sa gobyerno..

 

Eto pa ang isang ANAGRAM:

  

Striking keywords: POP-UP! – ibig sabihi’y “hindi inaasahan”o “kagulat-gulat” at THIEVERY – ibig sabihi’y pagnanakaw. Ang roughest of the roughest translation ng “FINE NIHILISTS POP-UP THIEVERY” ay ganito:

 Mga Dating Aktibista, na Naging Magnanakaw.

 Gaya po ninyo, hindi rin ako natuwa sa mga lumabas na ANAGRAM ng “UNIVERSITY OF THE PHILIPPINES.” Pero utang-na-loob, mag-agree kayo sa sasabihin ko: “Kung sino pa ang mga nagke-claim na taga-UP noong araw, sila pa ang mga magagaling magnakaw sa Pamahalaan ngayon.”

 

Cue: Bulok na sistema.

 

Subukan mong haluan ng isang sariwang mansanas ang “isang basket ng bulok na kamatis?”

 

Ibig lamang sabihin, hindi na dapat nagke-claim na taga-UP ang isa na ngayong magnanakaw na Senador o mandarambong na Kongresista, o di kaya ang isa na ngayong kurakot na taga-DENR, atbp. Mula nang boluntaryong magpalamon sila sa inaamag na sitema ng Pamahalaan, inalisan na rin nila ng karapatan ang sarili nilang matawag na isang dating “tunay, palaban at makabayang ISKOLAR ng bayan.”

PS:

Di ko lang alam kung may tinamaang taga-PMA na may posisyon sa gobyerno.

PBA09pr0n1sp

3 Amendments sa 10 Commandments

Malas daw ang 13. Swerte naman ang 7. (Paborito ko ring number ang Seven). ‘Pag pinag-subtract mo ang 13 at 7, ang makukuha mo ay 6. ‘Pag hinati mo naman sa dalawa ang 6 ay 3 ang makukuha mo. Ang galing galing ko sa Math ‘no?
Teka, magagamit natin ‘yang 3 na ‘yan mamaya.

Ang unang pumapasok sa isip ko tuwing maririnig ang number 10 ay ang mga bagay na pwedeng gawan ng TOP TEN. Biglang pumasok sa isip ko ang Ten Commandments. Magpapaka-bad muna ang Talipandas, just for fun. Patawad, devout Christians.

Ito ang trip ko para maiba naman: dadagdagan ko ang Ten Commandments – gagawin kong 13. Tutal sinasabi nila na malas daw ang number 13 ay lulubos-lubusin ko na ang kasamaan ng number 13. Magagamit na rin natin ang “3″ na na-compute natin sa ultraheavymath formula kanina.

Ang tatlong naiisip kong pwedeng maidagdag sa SAMPUNG UTOS ay pawang mag-liligtas sa mga taong makasalanan. At dahil normal na sa tao ang sumaway sa SAMPUNG UTOS ay practical na dagdagan talaga ito ng tatlo pa. Para sigurado pa rin ang kaligtasan ng mga tao kahit lumalabag na s’ya sa Sampung Utos.

Narito ang 3 amendments na naiisip ko:

11. Huwag kang pahuhuli. (Don’t get caught.)

Pwede kang lumabag sa 10 utos PERO huwag kang magpapahuli. May kasabihan ngang “What you do not know won’t hurt you.” Halimbawa, nagkaroon ka ng H1N1 virus. Pero hindi mo alam na H1N1 na pala ang tumama sa ‘yo, matatakot ka ba? Ang layo ng example ko ‘no?

Gayundin ang kaso ng mga babaero. May kasabihan silang ganito: “ayos lang mambabae kung hindi naman malalaman ng asawa mo. Hindi sya masasaktan, si Misis, kasi hindi naman n’ya alam.”

Ganundin, kung magnanakaw ka sa Pamahalaan… Naku, dito magaling ang ating mga opisyal. Pero marami pa ring mga pulitiko ang hindi nakakatupad sa ika-11 na utos na ito, mga natitiklo. Lalung-lalo na ‘yung mga pulitiko na bistado ang kalokohan. Gaya na lamang nina Erap, 1st Gentleman, PGMA, Ping Lacson, Manny Villar, uhh sino pa ba?

12. Kapag nahuli ka, ‘wag kang aamin. (If you got caught, deny it.)

Serye ito ng ika-11 na utos. Kumbaga, hindi sa ika-11 utos magtatapos ang lahat.

Halimbawa frustrated cheater ka sa klase. At dati eh takot kang mangopya at mangodigo. Pero nung malaman mo na may ika-11 na utos na pala, lumakas ang loob mong gumawa ng masama bitbit ang prinsipyong “Huwag lamang magpapahuli.”

Kapag hindi talaga naiwasan at nahuli ka, ang last resort mo na lang ay ‘wag kang aamin. You have the right to remain silent. Everything you say may be used against you. You have the right to a lawyer, etc. etc.

Pero effective lang itong 12th commandment kung totoong guilty ka nga pero wala naman nakakita sa ginawa mo. Tipong pinagdududahan ka pa lang , pinaghihinalaan, at ini-imbestigahan.

Hindi po effective ang ika-12 na utos kung ikaw ay CAUGHT IN THE ACT. Pero mapapansin na may mga magagaling talaga: nahuli na at nai-tape pa ang buong pag-uusap pero nakakalusot pa rin. Gaya nina PGMA at Garci.

Kung nahuli ka at kumpleto ang ebidensya laban sa ‘yo, wa-epeks na ang number 12. Nguni’t, huwag kang susuko kaibigan. Sumangguni sa number 13.

13. Kung nahuli ka at ang pagde-deny ay wala nang kwenta, aba, mandamay ka na! (If you got caught and denying isn’t enough, what are your friends for?)

Eto na ‘yung point of no return. Binigyan ka na nga ng 11 at 12, kalaboso ka pa rin? Eto’ng ika-13 ang pagkakataon mong makaganti sa mga taong maaaring naging dahilan ng pagkaka-bisto mo. Eto’ng ika-13 din ang chance mong makapandamay ng mga taong walang kamuwang-muwang sa kaso.

Bago ka pa maparusahan, naku mandamay ka na. Hindi na uso ngayon ang martir. Hindi na uso ‘yung nagpapa-sentensya ng 12 years ta’s babalik ka at maghihiganti sa mga nang-double cross at nag-frame up sa ‘yo.

Bago ka man lang humimas ng rehas, ikanta mo na lahat ng pangalan na pwede mong idamay. Kahit hindi totoo, basta mai-damay mo. I-pindown mo ‘yung drayber mo, ‘yung katulong mo, at ‘yung pinsan ng pinatay mo. Imbestigador na ang bahala sa lahat. O ‘di ba? Nakaganti ka na, ‘di ka pa nag-iisa.

Tignan n’yo na lang na magandang halimbawa ang ginawa ni Chavit kay Erap.